Omzet, kostprijs, brutowinstmarge, brutowinst, marge en nettowinst: als ondernemer krijg je al snel te maken met allerlei financiële termen.

Jarenlang werkte ik zelf in de financiële wereld. Daar werd zoveel vakjargon gebruikt dat het soms bijna leek alsof financiële kennis vooral ingewikkeld móést klinken.

En eerlijk: als boekhouder deed ik daar vroeger net zo hard aan mee. Ik dacht dat ik alleen serieus genomen zou worden als ik ingewikkelde financiële termen gebruikte.

Inmiddels weet ik beter.

Juist wanneer je financiële cijfers in normale taal kunt uitleggen, worden ze bruikbaar. Want pas als jij begrijpt wat jouw cijfers betekenen, kun je betere keuzes maken voor je bedrijf.

Een van de cijfers die iedere ondernemer zou moeten kennen, is de brutowinstmarge.

In deze blog lees je:

• wat de brutowinstmarge is;
• hoe je de brutowinstmarge berekent;
• waarom deze marge belangrijk is;
• hoe je jouw brutowinstmarge kunt verhogen.

Wat betekent brutowinstmarge?

De brutowinstmarge laat zien welk percentage van je omzet overblijft nadat je de directe kosten van je product of dienst hebt betaald.

Bij directe kosten kun je bijvoorbeeld denken aan:

• de inkoopprijs van een product;
• materialen die nodig zijn om het product te maken;
• verpakkingskosten die direct bij het product horen;
• kosten van een externe partij die rechtstreeks aan de levering gekoppeld zijn.

Andere bedrijfskosten, zoals je kantoor, software, marketing of administratie, worden bij deze berekening nog niet meegenomen.

De brutowinstmarge kijkt dus puur naar:

Verkoopprijs min directe kosten.

Voorbeeld van brutowinst

Stel dat je een money planner verkoopt voor €20.

Je koopt deze planner in voor €10.

Dan is je brutowinst:

€20 omzet – €10 inkoopkosten = €10 brutowinst

Die €10 is niet het bedrag dat je uiteindelijk zelf overhoudt. Je moet namelijk nog andere bedrijfskosten betalen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• je website;
• advertenties;
• betaalprovider;
• boekhoudsoftware;
• opslagruimte;
• personeel;
• belastingen.

Wat de brutowinst wel laat zien, is hoeveel ruimte er binnen de verkoopprijs zit om deze kosten te betalen en uiteindelijk winst over te houden.

Wat is het verschil tussen brutowinst en brutowinstmarge?

Brutowinst en brutowinstmarge worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet precies hetzelfde.

De brutowinst is het bedrag dat overblijft nadat je de directe kosten van je omzet hebt afgetrokken.

De brutowinstmarge laat dit bedrag zien als percentage van je omzet.

Bij het voorbeeld van de money planner is de brutowinst €10.

Omdat de verkoopprijs €20 is, is de brutowinstmarge 50%.

Het bedrag vertelt je wat je per product bruto verdient. Het percentage maakt het makkelijker om verschillende producten, diensten of periodes met elkaar te vergelijken.

Waarom is de brutowinstmarge belangrijk?

Misschien denk je: waarom zou ik eerst mijn brutowinstmarge berekenen? Kan ik niet gewoon alle kosten van mijn omzet aftrekken?

Uiteindelijk wil je natuurlijk weten wat je nettowinst is. Toch geeft de brutowinstmarge je andere en waardevolle informatie.

De brutowinstmarge laat zien hoeveel je verdient aan het product of de dienst zelf, voordat je algemene bedrijfskosten meerekent.

Dat helpt je bijvoorbeeld om te bepalen:

• welke producten het meeste opleveren;
• of je verkoopprijs hoog genoeg is;
• of je inkoopkosten te hoog zijn;
• welke producten je vaker wilt verkopen;
• of een kortingsactie financieel verstandig is;
• of je met een leverancier moet onderhandelen.

Veel algemene bedrijfskosten blijven ongeveer gelijk, ongeacht of je tien of honderd producten verkoopt. Daarom is het belangrijk om eerst te weten hoeveel een extra verkoop daadwerkelijk bijdraagt.

Wat zijn algemene bedrijfskosten?

Algemene bedrijfskosten worden ook wel indirecte kosten of overheadkosten genoemd.

Dit zijn kosten die niet direct aan één specifiek verkocht product gekoppeld zijn.

Voorbeelden zijn:

• huur van een kantoor of bedrijfsruimte;
• software en abonnementen;
• administratie- en accountantskosten;
• verzekeringen;
• marketingkosten;
• salarissen;
• telefoon en internet;
• zakelijke vervoerskosten.

Deze kosten neem je niet mee bij het berekenen van de brutowinstmarge. Ze zijn wel belangrijk wanneer je later je nettowinst berekent.

Hoe kun je de brutowinstmarge berekenen?

De formule voor het berekenen van de brutowinstmarge is:

Brutowinstmarge = (brutowinst / omzet) × 100

Je berekent eerst de brutowinst:

Omzet – directe kosten = brutowinst

Daarna deel je de brutowinst door de omzet en vermenigvuldig je de uitkomst met 100.

Klinkt ingewikkelder dan het is. Je kunt deze berekening gewoon met de rekenmachine op je telefoon maken.

Voorbeeld brutowinstmarge berekenen

Je verkoopt een product voor €100.

De directe inkoopkosten zijn €50.

Je brutowinst is dan:

€100 – €50 = €50

Vervolgens bereken je de brutowinstmarge:

€50 / €100 × 100 = 50%

Je brutowinstmarge is in dit voorbeeld dus 50%.

Van iedere euro omzet blijft 50 cent over nadat de directe inkoopkosten zijn betaald.

Nog een voorbeeld

Stel dat je een product verkoopt voor €80 en dat de directe kosten €20 bedragen.

De brutowinst is:

€80 – €20 = €60

De brutowinstmarge is:

€60 / €80 × 100 = 75%

Je brutowinstmarge is dan 75%.

Dit betekent niet dat je ook daadwerkelijk 75% nettowinst maakt. Van die €60 moeten namelijk nog je algemene bedrijfskosten worden betaald.

Brutowinstmarge per product berekenen

Verkoop je meerdere producten? Bereken de brutowinstmarge dan niet alleen voor je volledige omzet, maar ook per product.

Stel dat je drie producten verkoopt:

• Product A heeft een brutowinstmarge van 30%;
• Product B heeft een brutowinstmarge van 55%;
• Product C heeft een brutowinstmarge van 70%.

Op basis van alleen de omzet zou Product A misschien je populairste product kunnen zijn. Maar Product C levert per euro omzet meer brutowinst op.

Dat betekent niet automatisch dat je alleen nog Product C moet verkopen. Je moet ook kijken naar verkoopaantallen, marketingkosten, voorraad, retouren en de tijd die je eraan kwijt bent.

De brutowinstmarge geeft je wel een belangrijk startpunt voor je analyse.

Brutowinstmarges verschillen per sector

Er bestaat geen brutowinstmarge die voor iedere onderneming goed is.

Een gezonde brutowinstmarge verschilt per sector, product, bedrijfsmodel en kostenstructuur.

Een winkel met fysieke producten heeft vaak hoge inkoopkosten. Een dienstverlener heeft meestal weinig traditionele inkoopkosten, maar verkoopt wel tijd, kennis of capaciteit.

Daardoor lijkt de brutowinstmarge bij diensten vaak hoog. Dat betekent niet automatisch dat de dienst zeer winstgevend is.

Bij een coach, consultant of fotograaf zijn bijvoorbeeld uren een belangrijk onderdeel van de kostprijs. Wanneer je jouw eigen tijd niet meerekent, kan een dienst op papier winstgevender lijken dan deze in werkelijkheid is.

Vergelijk jouw marge daarom vooral met:

• eerdere periodes binnen je eigen onderneming;
• soortgelijke producten binnen je assortiment;
• bedrijven met een vergelijkbaar verdienmodel;
• de tijd en capaciteit die nodig zijn om te leveren.

Brutowinstmarge bij producten

Voor ondernemingen die fysieke producten verkopen, is de brutowinstmarge extra belangrijk.

Bij producten heb je vaak te maken met:

• inkoopkosten;
• productiekosten;
• verpakkingskosten;
• transportkosten;
• voorraad;
• beschadiging;
• retouren.

Een product kan goed verkopen, maar alsnog weinig opleveren wanneer de kostprijs te hoog is.

Veel omzet betekent dus niet automatisch veel winst.

Juist daarom wil je niet alleen weten hoeveel je verkoopt, maar ook hoeveel er na de directe kosten overblijft.

Brutowinstmarge bij diensten

Bij diensten ligt de berekening soms iets ingewikkelder.

Verkoop je bijvoorbeeld coaching, fotografie of advies? Dan heb je misschien nauwelijks materiaalkosten. Je brutowinstmarge lijkt daardoor bijna 100%.

Toch is je dienst niet gratis om te leveren.

Je gebruikt namelijk:

• je eigen tijd;
• voorbereidingstijd;
• software;
• werkruimte;
• kennis;
• opleidingskosten;
• ondersteuning;
• reistijd.

Voor dienstverleners is het daarom belangrijk om naast de brutowinstmarge ook te kijken naar het aantal uren dat nodig is om de dienst te leveren.

Een dienst van €1.000 klinkt winstgevend. Maar wanneer je er veertig uur aan werkt, vertelt dat een ander verhaal dan wanneer je dezelfde dienst in vijf uur kunt leveren.

Hoe kun je jouw brutowinstmarge verhogen?

Er zijn verschillende manieren om je brutowinstmarge te verbeteren.

1. Verkoop meer van je winstgevendste producten

Bereken eerst de brutowinstmarge van ieder product afzonderlijk.

Bekijk daarna welke producten:

• een goede marge hebben;
• regelmatig worden verkocht;
• weinig problemen of retouren opleveren;
• passen bij je doelgroep;
• eenvoudig op te schalen zijn.

Door je verkoopstrategie meer te richten op winstgevende producten, kun je je totale brutowinst verhogen zonder direct meer verschillende producten toe te voegen.

2. Verhoog je verkoopprijs

Een prijsverhoging kan je brutowinstmarge direct verbeteren, zolang je directe kosten gelijk blijven.

Stel dat een product €100 kost en de inkoopkosten €50 zijn. Je marge is dan 50%.

Verhoog je de prijs naar €110, terwijl de inkoopkosten €50 blijven? Dan stijgt je brutowinst naar €60.

Je brutowinstmarge wordt dan:

€60 / €110 × 100 = 54,5%

Een relatief kleine prijsverhoging kan dus al een duidelijk verschil maken.

3. Verlaag je inkoopkosten

Je kunt ook proberen om je kostprijs te verlagen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• opnieuw onderhandelen met leveranciers;
• inkopen in grotere aantallen;
• offertes bij andere leveranciers aanvragen;
• verpakkingen slimmer inkopen;
• verzendkosten beperken;
• producten efficiënter laten maken.

Let er wel op dat een lagere kostprijs niet ten koste gaat van de kwaliteit die je klanten verwachten.

4. Onderzoek producten met een lage marge

Een lage brutowinstmarge hoeft niet altijd verkeerd te zijn.

Sommige producten hebben bewust een lage marge, omdat ze:

• nieuwe klanten aantrekken;
• leiden tot de verkoop van een duurder aanbod;
• vaak in grote aantallen worden verkocht;
• nauwelijks extra werk kosten;
• onderdeel zijn van een abonnement of pakket.

Je moet alleen wel weten dát de marge laag is en waarom je het product toch aanbiedt.

Een lage marge zonder strategie kan veel omzet opleveren, terwijl er onderaan de streep nauwelijks winst overblijft.

5. Kijk kritisch naar kortingen

Een korting heeft vaak meer invloed op je winst dan je denkt.

Verkoop je een product voor €100 met €50 directe kosten? Dan is je brutowinst €50.

Geef je 20% korting, dan wordt de verkoopprijs €80. De directe kosten blijven €50.

Je brutowinst daalt daardoor naar €30.

De verkoopprijs daalt met 20%, maar je brutowinst daalt met 40%.

Kortingen kunnen prima onderdeel zijn van een strategie, maar bereken vooraf wat ze met je marge doen.

Is jouw verkoopprijs hoger dan die van concurrenten?

Het is verleidelijk om je prijs direct met concurrenten te vergelijken.

Toch zegt de verkoopprijs van een concurrent weinig als je niet weet:

• wat hun inkoopkosten zijn;
• hoeveel stuks zij inkopen;
• welke kwaliteit zij leveren;
• welke service bij de prijs hoort;
• hoeveel personeel zij hebben;
• welk verdienmodel zij gebruiken.

Is jouw verkoopprijs veel hoger, maar houd je alsnog weinig brutowinst over? Dan kan dat betekenen dat je inkoopkosten relatief hoog zijn.

Ga in dat geval in gesprek met je leverancier.

Vraag bijvoorbeeld:

• of er volumekorting mogelijk is;
• vanaf welke afname een lagere prijs geldt;
• of andere materialen goedkoper zijn;
• of verzendkosten gecombineerd kunnen worden;
• of langere afspraken voordeel opleveren.

Een kleine daling van je inkoopkosten kan op grote aantallen een flink verschil maken.

Wat is het verschil tussen brutowinstmarge en nettowinstmarge?

De brutowinst is je omzet min de directe kosten.

De nettowinst is het bedrag dat overblijft nadat je ook alle andere bedrijfskosten hebt betaald.

De berekening ziet er vereenvoudigd zo uit:

Omzet – directe kosten = brutowinst

Brutowinst – overige bedrijfskosten = nettowinst

Je nettowinst is dus uiteindelijk het bedrag waaruit je onder andere belasting betaalt, investeringen doet, buffers opbouwt en jezelf beloont.

Daarom is nettowinst ontzettend belangrijk.

Toch kun je een lage nettowinst niet goed analyseren zonder eerst te kijken naar je brutowinstmarge.

Misschien is je verkoopprijs te laag. Misschien zijn je inkoopkosten te hoog. Of misschien is je brutowinst prima, maar geef je te veel uit aan algemene bedrijfskosten.

De verschillende cijfers vertellen ieder een ander deel van het verhaal.

Kijk verder dan alleen je omzet (of je bruto winstmarge)

Een hoge omzet klinkt aantrekkelijk, maar omzet alleen zegt weinig over de financiële gezondheid van je onderneming.

Je kunt €20.000 omzet draaien en bijna niets overhouden.

Je kunt ook €10.000 omzet draaien met een sterke marge, lage kosten en een gezonde nettowinst.

Daarom wil je als ondernemer niet alleen vragen:

Hoe kan ik meer omzet maken?

Maar ook:

• Wat houd ik over per product?
• Welke producten leveren het meeste op?
• Zijn mijn prijzen hoog genoeg?
• Kan mijn kostprijs omlaag?
• Hoeveel nettowinst blijft er over?
• Kan ik mezelf structureel betalen?

Cijfers geven richting. Een goed geldsysteem geeft rust.

Hulp nodig met je bedrijfscijfers?

Wil je weten welke producten of diensten binnen jouw onderneming echt winstgevend zijn?

Tijdens een adviesgesprek kijken we samen naar je:

• omzet;
• kostprijs;
• brutowinst;
• brutowinstmarges;
• bedrijfskosten;
• nettowinst.

Zo krijg je niet alleen meer inzicht in je cijfers, maar weet je ook welke keuzes je kunt maken om meer winst en financiële rust te creëren.

Plan hier je gratis adviesgesprek.